ΣΝ Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας για την ισόρροπη εκπροσώπηση των φύλων-Ενσωμάτωση της Οδηγίας (Ε.Ε.) 2022/2381 | Δημόσια Διαβούλευση

Την Τετάρτη 29 Ιανουαρίου 2025 ολοκληρώθηκε η δημόσια διαβούλευση για το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας με τίτλο «Μέτρα για την ισόρροπη εκπροσώπηση των φύλων σε θέσεις διευθυντικών στελεχών των εισηγμένων εταιρειών, των μη εισηγμένων ανωνύμων εταιρειών και των δημοσίων επιχειρήσεων – Ενσωμάτωση της Οδηγίας (Ε.Ε.) 2022/2381 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Νοεμβρίου 2022». Μπορείτε να δείτε ΕΔΩ

#Update
Μπορείτε να δείτε τη συμμετοχή της ΕΝΕΙΣΕΤ στη συνεδρίαση της ΔΕ Κοινωνικών Υποθέσεων για το ΣΝ ΕΔΩ
Μπορείτε να διαβάσετε το Υπόμνημα της ΕΝΕΙΣΕΤ για το Ν5178/2025-14.02.2025 ΕΔΩ

Η Ένωση Εισηγμένων Εταιρειών δημοσίευσε σχόλια στο σχέδιο νόμου και στα επιμέρους άρθρα, τα οποία και παραθέτουμε.

ΜΕΡΟΣ Β΄ Μέτρα για την ισόρροπη εκπροσώπηση των φύλων σε θέσεις διευθυντικών στελεχών των εισηγμένων εταιρειών, των μη εισηγμένων ανωνύμων εταιρειών και των δημοσίων επιχειρήσεων – Ενσωμάτωση της Οδηγίας (Ε.Ε.) 2022/2381 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Νοεμβρίου 2022 Άρθρο 4 Πολιτική καταλληλότητας των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου – Τροποποίηση άρθρου 3 ν. 4706/2020

Σχόλιο ΕΝΕΙΣΕΤ:
Με βάση την ανάλυση που εκτίθεται στα επιμέρους σχόλιά μας στα άρθρα 5, 6 και 8 του νομοσχεδίου η Ένωση Εισηγμένων Εταιριών (ΕΝΕΙΣΕΤ) προτείνει τα εξής:
Οι ποσοστώσεις εκπροσώπησης του άρθρου 5 να είναι στόχοι, η μη τήρηση των οποίων από μια εισηγμένη εταιρία να μη συνεπάγεται αυτόματα πρόστιμο αλλά την εφαρμογή του άρθρου 6 (δηλαδή των επιπλέον εσωτερικών οργανωτικών μέτρων δικαιολόγησης της απόκλισης). Σε περίπτωση μη υιοθέτησης των εσωτερικών αυτών μέτρων τότε να επιβάλλεται κύρωση. Αυτή είναι η ενσωμάτωση που είναι σύμφωνη με την οδηγία και δεν εισάγει επιπλέον εθνικές απαιτήσεις και είναι και σύμφωνη με τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπως αναλύεται στο σχόλιό μας στο άρθρο 6 του σχεδίου νόμου.

Άρθρο 5 Ισόρροπη εκπροσώπηση των φύλων στο Διοικητικό Συμβούλιο – Προσθήκη άρθρου 3Α στον ν. 4706/2020 (άρθρο 5 της Οδηγίας (ΕΕ) 2022/2381)

Σχόλιο ΕΝΕΙΣΕΤ:
•      Η διάταξη θα πρέπει να γίνει σαφές ότι εφαρμόζεται μόνο για τις μεγάλες εταιρίες και μόνο εφόσον δεν εκπληρώνουν τον στόχο του άρθρου 5. Αυτό συνάγεται από το γράμμα της διάταξης. Το άρθρο 6 παρ. 1 της Οδηγίας προβλέπει ότι «Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι οι εισηγμένες εταιρείες που δεν επιτυγχάνουν τους στόχους του άρθρου 5 παράγραφος 1 στοιχείο α) ή β), κατά περίπτωση, προσαρμόζουν τη διαδικασία επιλογής των υποψηφίων για διορισμό ή εκλογή σε διευθυντικές θέσεις.».
Η σαφής αυτή κατανόηση του γράμματος της Οδηγίας υποστηρίζεται από σειρά σκέψεων του Προοιμίου της Οδηγίας:
«[…] η θέσπιση ορισμένων ελάχιστων απαιτήσεων για εισηγμένες εταιρείες χωρίς ισόρροπη εκπροσώπηση των φύλων σχετικά με την επιλογή υποψηφίων για διορισμό ή εκλογή σε διευθυντικές θέσεις βάσει διαφανούς και σαφώς καθορισμένης διαδικασίας επιλογής και αντικειμενικής συγκριτικής αξιολόγησης των προσόντων τους με όρους καταλληλότητας, ικανοτήτων και επαγγελματικής επίδοσης, είναι αναγκαία για την επίτευξη έμφυλης ισορροπίας». (σκέψη 24)
«Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξασφαλίσουν ότι εκείνες οι εισηγμένες εταιρείες, στα διοικητικά συμβούλια των οποίων η συμμετοχή του υποεκπροσωπούμενου φύλου ανέρχεται σε ποσοστό μικρότερο του 40 % του συνόλου των θέσεων μη εκτελεστικών διευθυντικών στελεχών ή μικρότερο του 33 % του συνόλου των διευθυντικών θέσεων, συμπεριλαμβανομένων εκτελεστικών και μη εκτελεστικών διευθυντικών στελεχών, κατά περίπτωση, θα επιλέγουν τις υποψηφιότητες με τα υψηλότερα προσόντα για τον διορισμό ή την εκλογή στις θέσεις αυτές βάσει συγκριτικής αξιολόγησης των προσόντων των υποψηφίων, εφαρμόζοντας σαφή, ουδέτερα διατυπωμένα και χωρίς αμφισημία κριτήρια που θα καθορίζονται πριν τη διαδικασία επιλογής, με σκοπό να
βελτιώσουν την ισόρροπη εκπροσώπηση των φύλων στα διοικητικά συμβούλια.» (σκέψη 39)
Προτείνουμε την προσθήκη της εξής διατύπωσης: «Το παρόν άρθρο εφαρμόζεται αποκλειστικά για τις εταιρίες της παραγράφου 3 του άρθρου 3Α και μόνο εφόσον δεν συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις των παραγράφων 3 και 4 του ιδίου άρθρου».
•        Η προτεινόμενη διάταξη εισάγει ως υποχρεωτική χωρίς παρεκκλίσεις την επίτευξη της ποσόστωσης εκπροσώπησης του λιγότερο εκπροσωπούμενου φύλου που θέτει η προς ενσωμάτωση οδηγία για τις εν θέματι εταιρίες. Ο στόχος είναι ανελαστικός και αν δεν επιτευχθεί συνεπάγεται κυρώσεις για την εταιρία που δεν εκπλήρωσε την εν λόγω υποχρέωση. Ωστόσο αυτό μπορεί να οφείλεται σε λόγους που δεν είναι επιλογή της εταιρίας. Πχ μια γυναίκα μέλος του ΔΣ παραιτείται. Μέχρι την αντικατάστασή της η εταιρία μπορεί να βρίσκεται σε παράβαση. Επιπλέον, ειδικά αν είναι εκτελεστικό μέλος μπορεί να μην είναι ευχερής η άμεση αντικατάστασή της, καθώς ο αναπληρωτής της μπορεί να είναι άνδρας. Τι θα πρέπει να κάνει η Εταιρία, να αντικαταστήσει άλλο εκτελεστικό μέλος με γυναίκα; Ή θα πρέπει να έχει διευθύνσεις που θα αποτελούνται αποκλειστικά από γυναίκες για να μην βρεθεί στη θέση αυτή; Το ίδιο μπορεί να ισχύει και στην αντίθετη περίπτωση όπου επί τριών εκτελεστικών μελών παραιτείται ο μοναδικός άνδρας. Πρακτικά αυτό που εισηγείται ο νόμος θα οδηγήσει στην αλλαγή της σύνθεσης των ΔΣ ώστε να απαρτίζονται αποκλειστικά από δύο εκτελεστικά. Εναλλακτικά θα έπρεπε να προβλέπεται μια μεταβατική περίοδος κατά την οποία η εταιρία θα έπρεπε να συμμορφωθεί, μετά την άπρακτη παρέλευση της οποίας θα μπορούσε να επιβληθεί κύρωση.
Επιπλέον θα πρέπει να γίνει κατανοητό ότι η εν λόγω απαίτηση συνιστά μια επιπλέον απαίτηση από αυτή της οδηγίας. Ειδικότερα:
Το άρθρο 5 παρ. 1 της Οδηγίας διαλαμβάνει ότι «Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι οι εισηγμένες εταιρείες υποχρεούνται να επιτύχουν έναν από τους δύο ακόλουθους στόχους έως τις 30 Ιουνίου 2026: […].» Το άρθρο 6 παρ. 1 της Οδηγίας συμπληρώνει όμως ότι «Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι οι εισηγμένες εταιρείες που δεν επιτυγχάνουν τους στόχους του άρθρου 5 παράγραφος 1 στοιχείο α) ή β), κατά περίπτωση, προσαρμόζουν τη διαδικασία επιλογής των υποψηφίων για διορισμό ή εκλογή σε διευθυντικές θέσεις.». Με άλλα λόγια, η εθνική νομοθεσία επιβάλλει την υιοθέτηση συγκεκριμένων στόχων από τις εταιρίες που πληρούν τα κριτήρια που έχουν τεθεί και σε περίπτωση που δεν τους επιτυγχάνουν οι εταιρίες ελέγχονται για το κατά πόσον έχουν θέσει και ακολουθήσει διαδικασίες για την επίτευξη των στόχων και όχι για την επίτευξη των στόχων καθ’ εαυτών.
Επιπρόσθετα, η Οδηγία υπογραμμίζει ότι «Η παρούσα οδηγία δεν συνιστά αδικαιολόγητη παρέμβαση στην καθημερινή διαχείριση των εισηγμένων εταιρειών, εφόσον διατηρούν την ελευθερία να επιλέγουν υποψηφιότητες βάσει προσόντων ή άλλων σχετικών αντικειμενικών στοιχείων.» (σκέψη 42)

Άρθρο 8 Κυρώσεις – Τροποποίηση άρθρου 24 ν. 4706/2020 (παρ. 4 άρθρου 6 και παρ. 1 και 2 άρθρου 8 Οδηγίας (ΕΕ) 2022/2381)

Σχόλιο ΕΝΕΙΣΕΤ:
•         Η παράγραφος 3α είναι εξαιρετικά προβληματική. Πώς επάγεται ακυρότητα αν δεν επάγεται ακυρότητα στη σύνθεση του ΔΣ; Δηλαδή είναι άκυρος ο διορισμός στο ΔΣ αλλά όχι οι αποφάσεις του ΔΣ;! Τελικά υπάρχει ΔΣ; Είναι άκυρη η σύμβαση του στελέχους; Τι γίνεται επί πολλαπλών διορισμών; Αν δηλαδή διορισθούν ταυτόχρονα τρία εκτελεστικά μέλη επί νέου ΔΣ όλοι γυναίκες, ποιος διορισμός είναι άκυρος; Στα ΔΣ δεν υπάρχουν υποψήφιοι; Μπορεί κάποιος να είναι διευθυντής οικονομικών υπηρεσιών και να είναι ή να μην είναι στο ΔΣ. Ποια είναι η ζημιά του υποψηφίου που ζητά αποζημίωση;
Θα πρέπει να διαγραφεί.
•         Η αυτόματη επιβολή κυρώσεων για μη τήρηση της ποσόστωσης εκπροσώπησης είναι αντισυνταγματική και αντίθετη με τον Χάρτη Θεμελιωδών Ελευθεριών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης:
«Στη νομολογία του σχετικά με τις θετικές δράσεις και τη συμβατότητά τους με την αρχή της αποφυγής διακρίσεων λόγω φύλου η οποία ορίζεται επίσης στο άρθρο 21 του Χάρτη, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (το «Δικαστήριο») έκανε δεκτό ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να δίνεται προτεραιότητα στο υποεκπροσωπούμενο φύλο κατά την επιλογή για θέση απασχόλησης ή για προαγωγή, υπό τον όρο ότι ο υποψήφιος του υποεκπροσωπούμενου φύλου διαθέτει τα ίδια προσόντα σε σύγκριση με τον ανταγωνιστή του άλλου φύλου όσον αφορά την επάρκεια, τις ικανότητες και την επαγγελματική επίδοση, ότι η προτεραιότητα δεν παρέχεται αυτομάτως και χωρίς όρους, αλλά μπορεί να παρακαμφθεί, εάν λόγοι που αφορούν ειδικά ένα συγκεκριμένο υποψήφιο του άλλου φύλου γέρνουν την πλάστιγγα υπέρ του εν λόγω υποψηφίου, και ότι η αίτηση κάθε υποψηφίου υποβάλλεται σε αντικειμενική αξιολόγηση κατά την οποία εφαρμόζονται ειδικότερα όλα τα κριτήρια επιλογής για τον κάθε συγκεκριμένο υποψήφιο.» (Απόφαση του Δικαστηρίου της 17ης Οκτωβρίου 1995, Kalanke κατά Freie Hansestadt Bremen, C-450/93, ECLI:EU:C:1995:322· απόφαση του Δικαστηρίου της 11ης Νοεμβρίου 1997, Marschall κατά Land Nordrhein-Westfalen, C-409/95, ECLI:EU:C:1997:533· απόφαση του Δικαστηρίου της 28ης Μαρτίου 2000, Badeck κ.λπ., C-158/97, ECLI:EU:C:2000:163· απόφαση του Δικαστηρίου της 6ης Ιουλίου 2000, Abrahamsson και Anderson, C-407/98, ECLI:EU:C:2000:367.)
Επομένως, ο στόχος της ισόρροπης εκπροσώπησης των φύλων είναι συνταγματικά ανεκτός, τόσον έναντι των συνυποψηφίων του άλλου φύλου όσον και από την άποψη του περιορισμού της οικονομικής ελευθερίας των μετόχων και της Εταιρίας εν γένει μόνο αν δεν οδηγεί αυτόματα σε κυρώσεις αλλά συνεπάγεται την υποχρέωση της εταιρίας να συμμορφώνεται με τις απαιτήσεις του άρθρου 6 του σχεδίου νόμου, και αν δεν συμμορφώνεται με αυτές μόνο τότε είναι δυνατή και συνταγματικά ανεκτή η επιβολή κυρώσεων.

Άρθρο 13 Ισόρροπη εκπροσώπηση των φύλων στο Διοικητικό Συμβούλιο των δημοσίων επιχειρήσεων και οργανισμών – Προσθήκη παρ. 6Α στο άρθρο 3 ν. 3429/2005

Σχόλιο ΕΝΕΙΣΕΤ:
•       Ενδιαφέρον που η ισόρροπη εκπροσώπηση των φύλων στις δημόσιες επιχειρήσεις είναι δυνητική ενώ στις ιδιωτικές υποχρεωτική!!! Μας λυπεί συστηματικά η διαφορετική ένταση του κρατικού ενδιαφέροντος για δικαιώματα και αξίες. Άλλα μέτρα και άλλα σταθμά για τις δημόσιες επιχειρήσεις….

Άρθρο 15 Ταμείο ισότητας των φύλων

Σχόλιο ΕΝΕΙΣΕΤ:
•         Δηλαδή πρόθεση σας είναι να φτιάξετε ένα ταμείο που θα χρηματοδοτείται από τα πρόστιμα των εισηγμένων…..; Αυτό δεν επηρεάζει ως κίνητρο το ύψος και τη συχνότητα των προστίμων;