Συμμετοχή ΕΝΕΙΣΕΤ στην ΔΕ Δημόσιας Διοίκησης, Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης για το ΣΝ επί Ενεχύρου και τη σύσταση Ενιαίου Ηλεκτρονικού Μητρώου Ενεχύρων

Η Ένωση Εισηγμένων Εταιρειών συμμετείχε στη συνεδρίαση της Διαρκούς Επιτροπής Δημόσιας Διοίκησης, Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης για την επεξεργασία και εξέτασης του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Δικαιοσύνης «Εκσυγχρονισμός θεσμικού πλαισίου για το ενέχυρο και σύσταση Ενιαίου Ηλεκτρονικού Μητρώου Ενεχύρων επί κινητών, απαιτήσεων και άλλων δικαιωμάτων και άλλες διατάξεις».
Την ΕΝΕΙΣΕΤ εκπροσώπησε ο κος Φώτης Καρατζένης – Πρόεδρος Επιστημονικού Συμβουλίου Ένωσης Εισηγμένων Εταιρειών / Δικηγόρος, Διδάκτωρ Νομικής / Σύμβουλος του ΔΣ της Attica Group.

Ακολούθως παραθέτουμε αυτούσια την παρέμβασή του και τη δευτερολογία στη ΔΕ.

Παρέμβαση
Ως Ένωση διαχωρίζουμε τις διατάξεις του δευτέρου μέρους του Νομοσχεδίου μεταξύ εκείνων που προβλέπουν τη δημιουργία Μητρώου και εκείνων που ρυθμίζουν την σύσταση, στην πραγματικότητα, του ενεχύρου. Όσον αφορά την δημιουργία Μητρώου είμαστε καταρχήν σύμφωνοι, όμως θα μπορούσαμε να αναρωτηθούμε γιατί για συγκεκριμένα πράγματα ή δικαιώματα θα έπρεπε να είναι αυτό το ηλεκτρονικό μητρώο ενεχύρου και να μην είναι για παράδειγμα το ΓΕΜΗ και ειδικά για τα εισηγμένα χρηματοπιστωτικά μέσα αποκλειστικά η ΕΛΚΑΤ.
Συμμεριζόμαστε απόλυτα την κριτική που διατύπωσε η κυρία Ρηγάκου. Τίθεται θέμα σχέσης μεταξύ των διατάξεων που προβλέπουν την σύσταση του ενεχύρου μέσω καταχώρησης στο αρχείο της ΕΛΚΑΤ και των διατάξεων που προβλέπουν την καταχώρηση στο ηλεκτρονικό αρχείο. Τίθεται θέμα επίσης επανάληψης των διατυπώσεων και εν τέλει, για να υπάρχει μια πρακτική σημασία στην κριτική αυτή, θέμα καθυστερήσεων. Ειδικά, στα χρηματοπιστωτικά μέσα πρέπει να εξυπηρετηθεί η ανάγκη της ταχύτητας, η οποία σε κάθε περίπτωση ματαιώνεται, όταν πρόκειται να καταχωρηθεί ένα ενέχυρο σε δύο διαφορετικά αρχεία.
Ένα δεύτερο θέμα που απασχολεί και το οποίο τέθηκε στη Διαβούλευση, αλλά δεν το άκουσα σήμερα, είναι η κατ΄ ουσίαν κατάργηση του χρηματιστηριακού και του τραπεζικού απορρήτου. Στη δε περίπτωση του τραπεζικού απορρήτου, με έναν μάλλον παράδοξο τρόπο, όπου το τραπεζικό απόρρητο αίρεται όταν συστήνεται ενέχυρο σε καταθέσεις που τηρούνται σε άλλη τράπεζα, αλλά όχι σε καταθέσεις που διατηρούνται στην ίδια τράπεζα, υπέρ της οποίας συστήνεται το ενέχυρο.
Όσον αφορά την δεύτερη ομάδα διατάξεων, αυτών δηλαδή που προβλέπουν τη σύσταση του ενεχύρου, θεωρούμε, με κάθε σεβασμό στη νομοθετική προσπάθεια, ότι νομοτεχνικά είναι απολύτως εσφαλμένη.
Ο λόγος για τον οποίο ισχυρίζομαι αυτό είναι ότι καταρχάς οι διατάξεις είναι αποσπασματικές, δηλαδή ρυθμίζεται η σύσταση σε κάποιες εταιρικές συμμετοχές, αλλά όχι σε κάποιες άλλες, οι ομολογίες παραλείπονται παντελώς (βεβαίως θα μπορούσε κανείς να πει ότι καταλαμβάνονται άλλοτε από τις κινητές αξίες ή από τις απαιτήσεις), ενώ επίσης και διάφορα άλλα αξιόγραφα, όπως οι επιταγές, είναι και αυτά εκτός του αντικειμενικού πεδίου εφαρμογής του Νόμου. Και πάλι πρέπει να αναζητήσουμε την πρακτική σημασία αυτού του κριτικού επιχειρήματος. Εν προκειμένω διαπιστώνουμε ότι ενίοτε επαναλαμβάνονται διατάξεις που αφορούν τη σύσταση ενεχύρου σε άλλους Νόμους, π.χ. για τις μετοχές οι διατάξεις του άρθρου 54 του Νόμου για τις Ανώνυμες Εταιρίες. Εδώ ενδεικτικά μόνο θα πω μια διατύπωση, που θα μου επιτραπεί να πω ότι είναι υπερρεαλιστική. Ο 4548 προβλέπει ότι, αν δεν υπάρχει συμφωνία για τα δικαιώματα ψήφου, τα δικαιώματα ψήφου ανήκουν στον ενεχυραστή. Αυτή την σαφή διάταξη την επαναλαμβάνει, αλλά με ποιον τρόπο αυτό το Νομοσχέδιο; Λέει ότι μπορεί να συμφωνηθεί ότι θα τα έχει ο ενεχυρούχος δανειστής, αν δεν συμφωνηθεί ότι θα τα κρατήσει ο ενεχυραστής. Αυτό είναι απολύτως παράλογο. Το ερώτημα είναι ποιος θα τα έχει σε περίπτωση που δεν υπάρχει συμφωνία. Αλλά και πάλι στα ερμηνευτικά θέματα που τίθενται με την επανάληψη διατάξεων για την σύσταση των ενεχύρων θα πω άλλο ένα παράδειγμα από τις Ανώνυμες Εταιρίες, όπου ο Νόμος, ο 4548, προβλέπει ότι καταστατικά μπορεί να απαγορεύεται να δοθούν τα δικαιώματα ψήφου στον ενεχυρούχο δανειστή. Αυτή την διάταξη δεν την επαναλαμβάνει το Νομοσχέδιο. Άρα εξακολουθεί να ισχύει ή δεν εξακολουθεί να ισχύει;
Με λίγα λόγια, αυτό το οποίο θέλω να πω εν προκειμένω είναι ότι, ορθή η πρωτοβουλία για τη σύσταση του Μητρώου, θα έπρεπε να δούμε λίγο καλύτερα όμως, ποια πράγματα, απαιτήσεις, δικαιώματα πρέπει να καταχωρούνται σε αυτό το Μητρώο. Θα έπρεπε να έχουμε μία ανοικτή και σαφή συζήτηση για το τι θα απογίνει το χρηματιστηριακό και το τραπεζικό απόρρητο. Από την άλλη πλευρά, οι διατάξεις για τη σύσταση στον Αστικό Κώδικα, ο οποίος ξαφνικά τίθεται στην άκρη λες και δεν είναι το βασικό νομοθέτημα του ιδιωτικού δικαίου στην Ελλάδα ή και ο Εταιρικός Νόμος εν προκειμένω, θα έπρεπε, εάν χρήζουν κάποιας τροποποίησης, να τροποποιηθούν ad hoc, όχι να υπάρχει μια άλλη διάταξη και να ψάχνουμε να βρούμε ποια είναι η σχέση αυτού του Νόμου με τον Αστικό Κώδικα ή με τον 4548 ή γιατί δεν ρυθμίζονται το ενέχυρο επί επιταγών ή τι συμβαίνει με το ενέχυρο στην εταιρική συμμετοχή σε μια ομόρρυθμη εταιρία, γιατί παραλείπεται εντελώς από αυτό το Νομοσχέδιο.
Και θα πω δύο τελευταία πράγματα πολύ γρήγορα. Το υπονόησε νομίζω η κυρία Ρηγάκου και ο κύριος Κουιμτζής από το Χρηματιστήριο και την ΕΛΚΑΤ. Σαφέστατα, αν παρ΄ ελπίδα παραμείνει η υποχρέωση για καταχώρηση των εισηγμένων και λοιπών ενεχύρων σε αυτό το Νόμο, θα έπρεπε τουλάχιστον και οι εισηγμένες ομολογίες, αλλά και οι ομολογίες που καταχωρούνται αντίστοιχα στην ΕΛΚΑΤ, να έχουν την ίδια μεταχείριση που έχουν οι μετοχές. Δεν νοείται να έχουν διαφορετική μεταχείριση. Και για να θέσω ένα τελευταίο ευρύτερο θέμα το οποίο αλλού στο εξωτερικό τίθεται, αλλά όχι εδώ. Αντιλαμβάνεται κανείς την δημοσιότητα της σύστασης ενεχύρου επί απαίτησης, αλλά αντίστοιχη ανάγκη προστασίας τρίτων υπάρχει και στην εκχώρηση, γιατί το ενέχυρο απαίτησης στην πραγματικότητα είναι μια εκχώρηση. Αν θέλουμε δημοσιότητα του δικαιούχου των απαιτήσεων μέσω του ενεχύρου, θα έπρεπε να υπάρχει κάποιου είδους δημοσιότητα και για την εκχώρηση. Και απλά θα πω ότι σε κάποια ευρωπαϊκά νομοθετικά κείμενα, εν είδει σχεδίου και εισηγήσεων, κάτι τέτοιο προβλέπεται.

Δευτερολογία
Θα απαντήσω σε ένα-δύο ερωτήματα που απευθύνθηκαν σε μένα και θα σχολιάσω πολύ σύντομα και ορισμένα άλλα ερωτήματα τα οποία τέθηκαν γενικά στην Αίθουσα.
Καταρχάς πρέπει να πω ότι, με όση προσπάθεια και αν έκανα, παρά την εμπειρία μου, δεν μπόρεσα να διαγνώσω, όπως ειπώθηκε, πρόθεση στο Νομοσχέδιο να υπηρετήσει ή εξυπηρετήσει τις τράπεζες, να βλάψει ή να ζημιώσει τους ευάλωτους ή οποιονδήποτε άλλον. Η δική μου ανάγνωση του Νομοσχεδίου είναι, θα τολμούσα να πω, ευγενής, ότι δηλαδή γίνεται προσπάθεια μέσω της δημοσιότητας του Μητρώου να αποφεύγονται κυρίως καταδολιεύσεις δανειστών και ούτω καθεξής που για τους δικηγόρους της πράξης είναι κοινό μυστικό. Μέχρι εκεί επικροτεί κανείς την κατεύθυνση του Νομοσχεδίου. Έχοντας όμως πει αυτό, τα υπόλοιπα θέματα τα οποία εθίγησαν όσον αφορά το ενέχυρο, είναι τεχνικά, όπως είπε κάποιος κύριος Βουλευτής, με την έννοια ότι είναι δογματικά νομικά θέματα. Αυτά τα θέματα δεν μπορεί να αδικήσει κανείς κανέναν παρά μόνον εάν δεν τα προσεγγίζει με σωστό τρόπο μέσα από τη θεωρητική νομική επιστήμη. Ένα–δυο πράγματα θα ήθελα να αναδείξω. Το ένα τέθηκε κατά κόρον, το θέμα του ΓΕΜΗ. Πράγματι στη Διαβούλευση είχε ειπωθεί ότι θα ήταν ο φυσικός χώρος γι΄ αυτά τα μητρώα το ΓΕΜΗ. Πιθανότατα είναι ο φυσικός χώρος, αλλά για μη εισηγμένες μετοχές και για όποια άλλα δικαιώματα αφορούν εταιρίες, ενώσεις προσώπων και λοιπά, οι οποίες είναι εγγεγραμμένες στο ΓΕΜΗ. Εκεί θα πάει κανείς να ψάξει. Δεν είναι σαφές γιατί πρέπει να πάει στο Κτηματολόγιο, εκτός αν υπάρχουν τεχνικοί λόγοι. Και γιατί δεν θέλει να πάει στο Κτηματολόγιο; Γιατί, καλώς ή κακώς, δεν ξέρω πόσες είναι οι καθυστερήσεις σήμερα, αλλά πριν 2-3 μήνες σε κάποια μεταβίβαση ακινήτων αντιμετώπισα και ο ίδιος προσωπικά απίστευτες καθυστερήσεις, ακόμη και σε απλά θέματα εγγραφών και λοιπά. Πρέπει να τονιστεί ότι στις συναλλαγές τις χρηματοδοτικές σημασία έχει η ταχύτητα. Δεν μπορεί να στείλεις σήμερα ένα αίτημα εγγραφής ενεχύρου στο Κτηματολόγιο και να σου απαντήσει το Κτηματολόγιο ελέγχοντας τα έγγραφα, με ποια άραγε τεχνογνωσία, μετά από μια εβδομάδα ή ένα μήνα. Όταν πηγαίνουμε για τα εισηγμένα χρηματοπιστωτικά μέσα στην ΕΛΚΑΤ, αυθημερόν καταχωρείται το ενέχυρο, αυθημερόν υπογράφεται η σύμβαση δανείου, αυθημερόν εκταμιεύεται το δάνειο. Δεν μπορείς να περιμένεις μία εβδομάδα, ένα μήνα ή όποτε άλλοτε ενδεχομένως θα έχει την δυνατότητα το Κτηματολόγιο, χωρίς να το αδικούμε δεδομένου ότι και αυτό μπορεί να έχει τις οποιεσδήποτε υποχρεώσεις. Ένα άλλο θέμα που ακούστηκε ήταν το θέμα του δεκαημέρου, και εάν γρήγορα στρέφεσαι κατά του οφειλέτη. Υπάρχει παντελής παρεξήγηση με αυτό το δεκαήμερο και θα έλεγα ότι αυτή η εσφαλμένη μάλιστα ρύθμιση είναι εις βάρος του δανειστή. Τι λέει το Νομοσχέδιο; Ότι μετά από δέκα μέρες μπορείς να κινηθείς να εισπράξεις μια ληξιπρόθεσμη απαίτηση. Ο Αστικός Κώδικας λέει ότι, εάν είναι ληξιπρόθεσμη, αμέσως την εισπράττεις. Τι λογική έχει να περιμένεις δέκα μέρες; Είναι ληξιπρόθεσμη απαίτηση, έχεις το ενέχυρο, εισπράττεις, τελειώνεις. Πιο σημαντικό θεωρώ το θέμα του χρηματιστηριακού-τραπεζικού απορρήτου. Ορθά τέθηκε και από την άποψη των προσωπικών δεδομένων. Κυριολεκτώντας δεν μιλάμε για παραβίαση του χρηματιστηριακού ή τραπεζικού απορρήτου με αυτές τις διατάξεις. Μιλάμε για άρση του απορρήτου. Παραβίαση υπάρχει όταν παραβιάζεις ένα νόμο. Εδώ έρχεται ένας νέος νόμος και σου λέει, σε αυτή την περίπτωση δεν υπάρχει απόρρητο. Θα πει κανείς είναι κάποιο θέσφατο το τραπεζικό και χρηματιστηριακό απόρρητο; Για να είμαι ειλικρινής ανέτρεξα και εγώ σε διάφορους συγγραφείς για να καταλάβω από πού έλκει την καταγωγή αυτό το απόρρητο και αν είναι δικαιολογημένο να το άρουμε. Σε έναν δόκιμο συγγραφέα, Έλληνα, διάβασα ότι όταν πρωτοτέθηκε στη δεκαετία του ’20, νομίζω, σκοπό είχε την προσέλκυση καταθέσεων στις τράπεζες. Σε έναν Γερμανό συγγραφέα διάβασα ότι αυτό απορρέει από το συνταγματικό δικαίωμα της προσωπικότητας. Επομένως μπορούμε να το αλλάξουμε. Το θέμα είναι, θέλουμε να το αλλάξουμε; Όντως υπάρχει το δικαίωμα της προσωπικότητας, η προστασία των προσωπικών δεδομένων. Γιατί εν πάση περιπτώσει στην περίπτωση του ενεχύρου η περιουσία μου, ενεργητικό και παθητικό, πρέπει να γίνεται κοινό μυστικό; Να καταχωρηθεί βεβαίως το ενέχυρο προκειμένου να υπάρχει η δημοσιότητα και η προστασία και η ασφάλεια των συναλλαγών, αλλά το να έχει οποιοσδήποτε πρόσβαση φαίνεται να είναι περιττό. Μόνο τούτο θα πω. Υπάρχει ένα υπερεθνικό κείμενο που λέγεται Draft Common Frame of Reference, από κάποιες ευρωπαϊκές επιτροπές νομομαθών για την δημιουργία ενός ευρωπαϊκού αστικού κώδικα, ας το πω έτσι χονδρικά. Εκεί προβλέπεται αυτό το registration, αλλά για να γίνει δημόσιο θέλει το consent του οφειλέτη. Άρα πηγαίνεις στην τράπεζα, θέλει η τράπεζα να ξέρει ποιες είναι οι επιβαρύνσεις των περιουσιακών σου στοιχείων, δίνεις τη συναίνεση, τα στοιχεία δίδονται στο νέο δανειστή που θα έχεις, αλλά το να είναι προσβάσιμα στον καθέναν, θεωρώ ότι προσβάλει βάναυσα το δικαίωμα της προσωπικότητας.

Μπορείτε να δείτε τα βίντεο με την τοποθέτηση και τη δευτερολογία του κ. Καρατζένη:

Για να δείτε ολόκληρο το βίντεο της συνεδρίασης παρακαλώ πατήστε ΕΔΩ

Για να δείτε τα σχόλια που είχαν γίνει στην Δημόσια Διαβούλευση πατήστε ΕΔΩ